Ξεκινάτε το πρωί για κυνήγι γεμάτοι ενέργεια και ευχάριστη διάθεση και επιστρέφετε με ζαλάδες, θολούρα και πονοκέφαλο; Αυτό το άρθρο θα απαριθμήσει τους λόγους και θα προτείνει λύσεις ώστε η κάθε εξόρμηση να τελειώνει τόσο ευχάριστα και νηφάλια όσο ξεκίνησε.
Οι δύο κύριες αιτίες του πονοκεφάλου από το κυνήγι είναι ο κρότος από τις τουφεκιές και το λάκτισμα του όπλου. Άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες όπως η έλλειψη ύπνου, η σωματική άσκηση, το πιθανό στρες κατά το κυνήγι κλπ συνεισφέρουν καμιά φορά αλλά δεν είναι καθοριστικοί όπως οι δύο κύριες αιτίες.
Ο κρότος της τουφεκιάς είναι ιδιαίτερα βλαβερός για την ακοή. Αυτό δεν σηκώνει αμφισβήτηση. Ο πυροβολισμός παράγει ένταση ήχου 130 με 140 ντεσιμπέλ περίπου, όταν οποιοσδήποτε ήχος πάνω από τα 85 ντεσιμπέλ θεωρείται βλαβερός για την ακοή μας. Για να καταλάβετε το μέγεθος της διαφοράς, κάθε δέκα μονάδες ντεσιμπέλ αφορούν διπλασιασμό της έντασης. Ένας ήχος 90 ντεσιμπέλ δηλαδή είναι διπλάσιας έντασης από έναν ήχο 80 ντεσιμπέλ. Ένας ήχος 130 ντεσιμπέλ, αν και πολύ μικρής διάρκειας, μεταφέρει τεράστια ποσοστά ενέργειας και κατ’ επέκταση κάθε τουφεκιά καταστρέφει αργά και σταθερά την ακοή σας. Η όλη διαδικασία τραυματισμού των αυτιών προκαλεί ταυτόχρονα φυσικά και πονοκεφάλους. Οι πονοκέφαλοι μετά από κάποιο χρονικό διάστημα εξασθενούν αλλά η ζημιά μένει. Εάν υποφέρετε ήδη από «εμβοές», ήχους δηλαδή που ακούτε από το ένα ή και τα δύο αυτιά και που δεν ανήκουν στο περιβάλλον, τότε έχετε υποστεί ήδη ακουστικό τραύμα και η ακοή έχει ήδη μειωθεί, συνήθως ανεπανόρθωτα. Οι περισσότεροι κυνηγοί άνω των 40 ετών εκτός από το ότι υποφέρουν από μόνιμες εμβοές, έχουν και κάποιο βαθμό βαρηκοΐας, συνήθως στο αυτί που βρίσκεται αντίθετα από τον ώμο επώμισης. Ο λόγος είναι ο προσανατολισμός του ακουστικού πόρου ως προς την πηγή του ήχου, το στόμιο της κάννης, και την εγγύτερη απόσταση από αυτό. Η βαρηκοΐα από ακουστικό τραύμα δεν είναι αναστρέψιμη. Άρα εάν έχετε ήδη απολέσει μέρος της ακοής σας, αυτό δεν θα γυρίσει πίσω. Το μόνο που μπορείτε και οφείλετε να κάνετε είναι να σταματήσετε την επιβάρυνση, χρησιμοποιώντας κάποια μορφή προστασίας της ακοής κατά το κυνήγι. Αυτό μπορεί να είναι από ένα απλό κομμάτι βαμβάκι μέσα στα αυτιά μέχρι ένα υπερσύγχρονο σετ ψηφιακών ωτοασπίδων. Το χρηματικό τίμημα δεν είναι δικαιολογία για να καταστρέφετε ανεπιστρεπτί την υγεία σας, αφού μπορείτε να κάνετε την δουλειά σας ακόμα και με μηδενικό κόστος. Προστατεύοντας την ακοή σας στο κυνήγι, πέρα από το ότι θα σταματήσετε την επιδείνωση της ακοής σας, θα μειώσετε και τους πονοκεφάλους, τις ζαλάδες και την αίσθηση κόπωσης ύστερα από το κυνήγι, σε συνάρτηση φυσικά και με την αντιμετώπιση του άλλου σοβαρού υπεύθυνου, του λακτίσματος.
Το λάκτισμα, ή αλλιώς το κλώτσημα όπως συνηθίζουμε να το λέμε, είναι το αποτέλεσμα του τρίτου νόμου του Νεύτωνα, ο οποίος ορίζει ότι «για κάθε δράση υπάρχει μία ίση και αντίθετη αντίδραση». Κάθε φορά που πυροδοτείται ένα φυσίγγι μέσα στο όπλο μας, το όπλο θέλει να κινηθεί προς τα πίσω με την ίδια ορμή. Ο τύπος υπολογισμού του λακτίσματος είναι ιδιαίτερα πολύπλοκος, αλλά οι τρεις παράμετροι που πρέπει να θυμάστε είναι το βάρος και η ταχύτητα της γόμωσης που βρίσκονται στον αριθμητή του κλάσματος και το βάρος του όπλου που βρίσκεται στον παρονομαστή. Αυτό σημαίνει απλά ότι βάρος και ταχύτητα της γόμωσης είναι ευθέως ανάλογα του λακτίσματος και το βάρος του όπλου είναι αντιστρόφως ανάλογο του λακτίσματος. Με πιο απλά λόγια, όσο πιο βαρύ και γρήγορο είναι το φυσίγγι τόσο περισσότερο λάκτισμα παράγει και όσο πιο βαρύ είναι το όπλο τόσο περισσότερο μειώνει το λάκτισμα.
Οι άγγλοι αναλυτές της βλητικής είχαν αιώνες πριν διατυπώσει την «χρυσή σχέση» βάρους γόμωσης φυσιγγίου προς το βάρος του όπλου ως το «1:96». Αυτό σημαίνει ότι για κάθε γραμμάριο γόμωσης σκαγιών χρειάζονται 96 γραμμάρια βάρους όπλου για να καταστίσουν αυτή την γόμωση άνετη για συχνή χρήση στο κυνήγι. Μία γόμωση βάρους 32 γραμμαρίων δηλαδή θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ένα όπλο 3,072 κιλών ώστε να μην προκαλεί δυσάρεστο λάκτισμα. Οφείλω να ομολογήσω ότι οι βελτιώσεις των μετάλλων των όπλων και της τεχνολογίας γόμωσης φυσιγγίων αύξησαν τόσο την αντοχή των όπλων όσο και τις αρχικές ταχύτητες των φυσιγγίων και κατ’ επέκταση το παραγόμενο έργο και το λάκτισμα των μοντέρνων φυσιγγίων έχει αυξηθεί δραματικά σε σχέση με το παρελθόν, με αποτέλεσμα το 1:96 να μην θεωρείται και τόσο άνετο για συχνή χρήση. Ένας χρήστης αρθρωτού όπλου (δίκαννο ή αλληλεπίθετο) θα αισθανθεί πολύ πιο άνετα αν διαμορφώσει αυτό τον τύπο στο 1:105 ενώ αντίθετα ένας χρήστης αυτογεμούς μπορεί να φτάσει στο άλλο άκρο του 1:90. Εν πάση περιπτώσει, ένα φυσίγγι που κλωτσάει δυσάρεστα στο όπλο μας με τις εκάστοτε καιρικές συνθήκες, όχι μόνο δεν προσφέρει κάτι παραπάνω βλητικά αλλά ταλαιπωρεί και τον χρήστη προκαλώντας πονοκεφάλους, μώλωπες και μυϊκούς πόνους, στερώντας τελικά από την απόλαυση του κυνηγίου.
Ο έλεγχος της παραγόμενης ορμής που αναλύθηκε παραπάνω είναι η μία όψη του νομίσματος. Η μεταφορά αυτής της ορμής στο σώμα μας μέσω του κοντακιού είναι η άλλη. Τα κύρια σημεία επαφής και μεταφοράς της ενέργειας του πυροβολισμού είναι το πέλμα και το χτένι του κοντακιού. Θεωρώ εκ των ων ουκ άνευ ότι κάθε όπλο πρέπει να είναι εφοδιασμένο με ένα ποιοτικό πέλμα απορρόφησης κραδασμών. Εάν το όπλο δεν έχει καλό πέλμα από το εργοστάσιο, οφείλει ο αγοραστής να το τοποθετήσει κατόπιν της αγοράς. Εξίσου σημαντικό ρόλο όμως παίζουν και οι διαστάσεις του κοντακίου για την αίσθηση του λακτίσματος. Πρώτος υπεύθυνος θεωρείται το pitch του κοντακίου, η κλίση δηλαδή του πέλματος ως προς τον άξονα της κάννης. Πολλοί κυνηγοί, σε συνάρτηση με υπερβολικά όρθια στάση, υποφέρουν από λάθος (ελλιπές) pitch στα όπλα τους, που έχει ως αποτέλεσμα την βίαιη αναπήδηση της κάννης κατά τον πυροβολισμό και τον τραυματισμό του ζυγωματικού από το χτένι (ράχη) του κοντακιού. Ο δεύτερος σε σημασία υπεύθυνος είναι το μήκος του κοντακιού. Στην προσπάθεια να ανεβαίνει εύκολα το όπλο στον ώμο, πολλοί κυνηγοί χρησιμοποιούν κοντάκια που είναι κοντύτερα από το ιδανικό. Ένα κοντό σε μήκος κοντάκι δύσκολα σταθεροποιείται πάνω στον ώμο, με αποτέλεσμα αντί να σπρώχνει μαλακά τον ώμο με τον πυροβολισμό να τον κοπανάει βίαια. Τρίτος υπεύθυνος είναι η σχέση μεταξύ μικρής και μεγάλης κλίσης, δηλαδή του ψηλότερου και χαμηλότερου σημείου της ράχης του κοντακιού. Όσο μεγαλύτερη είναι η υψομετρική διαφορά μεταξύ τους, τόσο πιο οξεία είναι και η γωνία της ράχης προς το πρόσωπο, με αποτέλεσμα αντί να κινείται το κοντάκι παράλληλα με το ζυγωματικό κατά το λάκτισμα, να το χτυπάει. Τα κοντάκια των παλιών κοκοροτούφεκων των παππούδων μας που εκθειάζουμε για το πόσο εύκολα μπαίνουν ακόμα και σήμερα στο μάτι είναι διάσημα και για τις κλωτσιές που μεταφέρουν στον χρήστη τους, απόρροια αυτής ακριβώς της γεωμετρίας τους. Τέλος, το πάχος της ράχης, εάν είναι πολύ στενό, μπορεί κι αυτό να προκαλέσει τραυματισμό και δυσφορία στο ζυγωματικό κατά τον πυροβολισμό, καθώς και η υπερβολική πλάγια παρέκκλιση (cast off ή cast on), η οποία δημιουργεί γωνίες παράταιρες με την κατεύθυνση του λακτίσματος. Όλα αυτά καλό είναι να τα εξετάσει και να τα διορθώσει κάποιος γνώστης του αντικειμένου. Είναι απίστευτη η διαφορά που θα αισθανθείτε με την προσαρμογή του κοντακίου σας, τόσο ως προς την ευστοχία όσο και ως προς την άνεση κατά την χρήση.
Τέλος, μία άγνωστη έως πρότινος σε μένα παράμετρος, την οποία μου ανέλυσαν σε ιταλικό εργοστάσιο διάσημης μάρκας αυτογεμών στην Ιταλία, είναι η μεταφορά των δονήσεων του πυροβολισμού στον έσω ου του αυτιού μέσω του οστού του ζυγωματικού. Αυτές οι δονήσεις είναι υπεύθυνες για επίμονους πονοκεφάλους, πολλές φορές έντονους, ειδικά σε αυτογεμή αδρανείας και είναι και η αιτία που βλέπετε λαστιχένια ένθετα στο κέντρο της ράχης του κοντακιού σε κάποια μοντέλα όπλων και όχι το απευθείας χτύπημα του ζυγωματικού από την αναπήδηση του όπλου.
Αναλύοντας όλα τα παραπάνω είναι σαφές ότι ο πονοκέφαλος δεν είναι αναγκαίο κακό της αγαπημένης μας δραστηριότητας αλλά το αποτέλεσμα λάθος επιλογών και συνηθειών, οι οποίες φυσικά μπορούν εύκολα να διορθωθούν. Είναι κρίμα να μας βγαίνει το κυνήγι ξινό.