Όσο περισσότερο μπαίνουμε στην καρδιά του χειμώνα, τόσο περισσότερο μας κακοφαίνεται η παρατεταμένη καλοκαιρία με την εκνευριστική ζέστη που αντιμετωπίσαμε έως τώρα. Το σύντομο ψυχρό διάλειμμα μας αναπτέρωσε κάπως το ηθικό, αλλά το κρύο έφυγε τόσο γρήγορα όσο ήρθε και μαζί του απομακρύνθηκαν και οι ελπίδες για καλύτερες ημέρες στο κυνήγι των αποδημητικών. Παρ’ όλα αυτά, οφείλουμε να είμαστε πάντα αισιόδοξοι και ταυτόχρονα προετοιμασμένοι για όλα.
Το θέμα που θέλω να εξετάσω στο σημερινό άρθρο είναι το χειμερινό φυσίγγι, όχι επειδή δεν έχει χιλιοσυζητηθεί, αλλά επειδή τυγχάνει να διαφωνώ με πολλές από τις κραταιές πεποιθήσεις. Παγιωμένες απόψεις όπως «τα πουλιά τον χειμώνα έχουν περισσότερο πούπουλο» ή «το κρύο θέλει φυσίγγια με πολλά γραμμάρια» σηκώνουν κουβέντα. Πρώτον, τα πουλιά δεν έχουν περισσότερα πούπουλα τον Ιανουάριο, αφού ήδη έχουν αποκτήσει το πλήρες τους πτέρωμα το αργότερο μέχρι τον Νοέμβριο. Αυτό που έχουν περισσότερο είναι το αυξημένο στρώμα λίπους, ώστε να καταφέρουν να ανταπεξέλθουν στις συνθήκες του χειμώνα με τις μειωμένες δυνατότητες εύρεσης τροφής. Προσωπικά θεωρό ότι λίγα χιλιοστά παραπάνω λίπους κάτω από το δέρμα δεν αποτελούν τόσο σοβαρό πρόβλημα για την διάτρηση, αλλά δέχομαι ότι επηρεάζει, έστω και ελάχιστα. Αν μας φαίνονται πιο ανθεκτικά στην τουφεκιά στο καταχείμωνο είναι κυρίως επειδή λόγω της προχωρημένης κυνηγετικής περιόδου, οι μέσες αποστάσεις που τα χτυπάμε αυξάνονται κι αυτό είναι κάτι που μπορεί να παρατηρηθεί εύκολα στο ενδημικό θήραμα όσο προχωράει η σεζόν τους, ανεξαρτήτως θερμοκρασίας.
Ο κρύος καιρός όμως αναμφισβήτητα έχει αρνητικές επιπτώσεις στην απόδοση των φυσιγγίων μας. Η επίδραση είναι σε δύο επίπεδα: Πρώτον στην καύση της πυρίτιδας και δεύτερον στην ατμοσφαιρική αντίσταση. Ας εξετάσουμε αυτές τις δύο παραμέτρους χωριστά.
Οι χαμηλές θερμοκρασίες έχουν αρνητική επίπτωση στην καύση του καψυλίου και της πυρίτιδας και κατ’ επέκταση στην παραγωγή έργου εντός του φυσιγγίου. Οι επιπτώσεις αυτές είναι ακόμα μεγαλύτερες σε φυσίγγια χαμηλών πιέσεων και σε φυσίγγια γεμισμένα με προοδευτικές, αργής καύσης δηλαδή, πυρίτιδες. Και εδώ αντιμετωπίζουμε το εξής παράδοξο: Για να αυξήσουμε τις πιέσεις καταφεύγουμε σε γομώσεις με περισσότερα σκάγια, άρα χρησιμοποιούμε και προοδευτικότερες πυρίτιδες οι οποίες αναλογούν στις βαρύτερες γομώσεις. Εάν παραμείνουμε στην χρήση φυσιγγίων με λίγα γραμμάρια σκάγια επειδή περιέχουν ταχύκαυστες, αλλά λιγότερο ευεπηρέαστες από το κρύο πυρίτιδες, έχουμε να αντιμετωπίσουμε την απώλεια πιέσεων σε φυσίγγια που έχουν ήδη χαμηλές πιέσεις σε φυσιολογικό καιρό. Ποια είναι λοιπόν η λύση; Το ιδανικό είναι να διατηρήσουμε το βάρος των σκαγιών και επομένως και την ταχύτερης καύσης πυρίτιδα και να αυξήσουμε την δοσολογία της πυρίτιδας, αυξάνοντας έτσι το έργο της και τις παραγόμενες πιέσεις. Θα αναρωτηθείτε «γιατί τότε τα φορτωμένα φυσίγγια με περισσότερα σκάγια δουλεύουν καλύτερα στο κρύο απ’ ότι στην ζέστη;». Η απάντηση είναι επειδή ακριβώς γεμίζονται με ενισχυμένες δόσεις πυρίτιδας αφού λόγω του σκεπτικού που επικρατεί θα χρησιμοποιηθούν κατά κύριο λόγο σε χαμηλές θερμοκρασίες». Ένα φυσίγγι 42 γραμμαρίων δεν είναι απαραίτητο να παράγει υψηλές πιέσεις εάν γεμιστεί συντηρητικά, επομένως μπορεί άνετα να βγάλει υπέροχες τουφεκιές με ζεστό καιρό, κάτι που γνωρίζουν καλά όσοι ιδιογομωτές πειραματίζονται έξω από τα όρια του τετριμμένου. Παρομοίως ένα φυσίγγι 30 γραμμαρίων μπορεί άνετα να σχεδιαστεί να παράξει αυξημένες ταχύτητες και πιέσεις, καθιστώντας το πολύ αποτελεσματικό στο κρύο και ουσιαστικά άχρηστο το καλοκαίρι. Όπως όλοι γνωρίζετε υποθέτω, οι παππούδες μας προσέθεταν πυρίτιδα στις γομώσεις τους για το κρύο, όχι σκάγια.
Η σύσταση της πυρίτιδας παίζει επίσης ρόλο ως προς την επιρροή της από την θερμοκρασία, με τις διβασικές πυρίτιδες, λόγω της προσθήκης νιτρογλυκερίνης, να αναπτύσσουν υψηλότερες θερμοκρασίες κατά την καύση τους και επομένως να επηρεάζονται λιγότερο από το κρύο.
Ο δεύτερος παράγοντας για τον οποίον το κρύο επηρεάζει την απόδοση των φυσιγγίων είναι πυκνότητα του αέρα τον χειμώνα. Όσο χαμηλότερη η θερμοκρασία τόσο πυκνότερος και ο ατμοσφαιρικός αέρας, άρα και η ατμοσφαιρική αντίσταση στα σκάγια. Η μεγαλύτερη αντίσταση ισούται με μεγαλύτερη απώλεια ταχυτήτων και αραιότερες κατανομές. Η λύση είναι σχετικά απλή: Θέλουμε φυσίγγια που να επιτυγχάνουν υψηλότερες ταχύτητες από αυτά που χρησιμοποιούμε στις φυσιολογικές θερμοκρασίες. Η αύξηση των αρχικών ταχυτήτων που επιτυγχάνεται από την χρήση ισχυρότερων καψυλίων και περισσότερης πυρίτιδας δεν είναι όμως πανάκεια. Όσο ταχύτερα κινείται ένα σώμα στην ατμόσφαιρα, τόσο ταχύτερα επιβραδύνει, με αποτέλεσμα μετά από κάποια απόσταση, οι μένουσες ταχύτητες ενός αργού και ενός γρήγορου –σε αρχικές ταχύτητες- φυσιγγίου ουσιαστικά να εξισώνονται. Αυτό δεν ακυρώνει φυσικά την χρήση ταχύτερων φυσιγγίων τον χειμώνα, ειδικά εντός φυσιολογικών αποστάσεων βολής, απλά δεν αποτελεί από μόνο του την απόλυτη λύση. Η μένουσα ταχύτητα και κατ’ επέκταση η διατηρούμενη κινητική ενέργεια εξαρτάται περισσότερο από την μάζα του βλήματος, άρα είναι σχεδόν επιτακτική και η χρήση χοντρύτερων σκαγιών στο κρύο. Τα πιο χοντρά σκάγια τείνουν να διατηρούν περισσότερη κινητική ενέργεια και πυκνότερες κατανομές, ιδιότητες ιδιαίτερα χρήσιμες στην πυκνή χειμωνιάτικη ατμόσφαιρα.
Τι πρέπει λοιπόν να κάνει ο κυνηγός ώστε να ανταπεξέλθει στις αυξημένες απαιτήσεις του χειμώνα; Το πρώτο και κυριότερο είναι να κατέβει ένα νούμερο σκαγιού, ανεξαρτήτως του φυσιγγίου που θα επιλέξει. Το δεύτερο είναι να αυξήσει τη σύσφιξη του όπλου του κατά ένα τσοκ (πχ από *** σε **) ,τρίτον να καταφύγει στην χρήση φυσιγγίων με αυξημένες πιέσεις και ταχύτητες σε φυσιολογικά φορτία σκαγιών και τέταρτον να είναι προετοιμασμένος να μειώσει κάπως τις αποστάσεις βολής στις οποίες συνηθίζει να ρίχνει με αξιώσεις.